• Koele plekken worden belangrijker nu het heter wordt in een dichtbebouwde stad

    Mike Bink fotografie
  • Rioleur Hans Grotenbreg

    Gem Zaanstad
  • Op 20 april krijg je bij zes winkels een gratis vaste plant in ruil voor een tegel uit je tuin.

    Gem Zaanstad

Wennen aan het klimaat van Bordeaux

ZAANSTAD Klimaatverandering maakt vergroening Zaanstad nodig. De warme zomer van 2018 is straks eerder regel dan uitzondering. Trekken we ons dan allemaal met loeiende airco's terug achter onze grote ramen?

Met meer groen in de openbare ruimte en de eigen tuin, kunnen we in de toekomst het hoofd koel houden, zegt Hans Grotenbreg (foto rechtsonder) van de gemeente Zaanstad. Om de Zaankanters op weg te helpen, kunnen inwoners zaterdag 20 april bij zes winkels gratis een vaste plant krijgen in ruil voor een tegel uit hun tuin.

"Volgens het KNMI wordt het nu eenmaal warmer en natter", stelt Grotenbreg, beleidsadviseur riolering en waterhuishouding. "Er komen meer extreme buien, zeker in de zomer. We zoeken daarom andere oplossingen in de openbare ruimte om die zware buien te kunnen verwerken en erge wateroverlast te voorkomen. Maar van de hitte gaan we waarschijnlijk meer last krijgen in een dichtbebouwde stad."

BORDEAUX De maand mei in 2018 was een van de warmste sinds minimaal 300 jaar. De zomer telde twee hittegolven. Grotenbreg: "Over 30 jaar hebben we hier het klimaat van Bordeaux. Dat klinkt misschien aantrekkelijk maar daar hebben huizen dikke muren, een terras op het noorden of oosten en geen grote ramen op het zuiden. Bij het ontwerpen is rekening gehouden met veel zonneschijn."
Voortdurende hitte heeft uiteenlopende gevolgen voor de leefbaarheid in de stad, die in zomerse nachten nauwelijk afkoelt. Kwetsbare mensen als ouderen en kleine kinderen kunnen gezondheidsproblemen krijgen. Hittestress leidt in het algemeen tot slaapgebrek en een lagere arbeidsproductiviteit.

KLIMAATBESTENDIGE STAD In 2020 moet Zaanstad een plan van aanpak hebben opgesteld waarin maatregelen zijn opgenomen om de effecten van klimaatverandering, zoals extreme regenval, hittestress en droogte te beheersen. Die maatregelen voor een klimaatbestendige stad moeten dan in 2050 uitgevoerd zijn.
Zaanstad heeft hittestresskaarten waarop te zien is dat vooral de dichtbebouwde wijken veel warmer zullen worden. "Die 'rode plekken' alleen zeggen nog niet heel veel", licht Grotenbreg toe. "Daarom heeft Zaanstad de Hogeschool van Amsterdam verder onderzoek laten doen naar hittestress in de openbare ruimte in Zaanstad-Noord."

LEEFBAARHEID "In het onderzoek keken we naar verschillende aspecten van de buitenruimte en leefbaarheid. Dan moet je denken aan kwetsbare groepen en de afstand tot parken en buurtvoorzieningen (scholen, apotheek, supermarkt) maar ook aan de mate van verharding door klinkers of asfalt. Die verharding houdt warmte vast. Zo kun je je voorstellen dat het niet wenselijk is dat ouderen op een tropische dag een kilometer in de zon moeten lopen om een boodschap te doen. Een verkoelend park zou niet te ver weg moeten liggen en moet meer bezoekers dan nu kunnen opvangen."

SCHADUW De gemeente breidt het onderzoek uit naar de gehele stad om de echte knelpunten in kaart te brengen. Uiteindelijk moeten er maatregelen worden genomen om de hittestress te beperken door een andere inrichting van de openbare ruimte. "Het zou mooi zijn als inwoners voldoende koelte of schaduw kunnen vinden zodat ze geringe overlast ervaren in de dagelijkse dingen", zegt Grotenbreg. "Een uitgangspunt daarbij zou kunnen zijn dat je ervoor zorgt dat elke bewoner op 400 meter afstand een koele plek kan vinden of dat de verhouding van schaduw en zon in de openbare ruimte 50-50 is."

GROENERE TUINEN Grotenbreg benadrukt dat Zaanstad alleen niet alle gevolgen van klimaatverandering het hoofd kan bieden. "Zestig procent van de ruimte in Zaanstad is niet van de gemeente, maar van bedrijven en particulieren. De NS houdt er rekening mee dat de rails kunnen uitzetten. Inwoners worden zich hopelijk ervan bewust dat je met een goede conditie ook beter bestand bent tegen de hitte. Groenere tuinen helpen de overlast van water en hitte te beperken en daarom stimuleren we mensen nu tegels voor planten in te ruilen."

OP =OP Op zaterdag 20 april kun je bij Welkoop Wormerveer, Praxis Wormerveer, Praxis Zaandam en Ranzijn Zaandam, Bloemisterij Van der Pol Oostzaan en Jansen Groencentrum Markenbinnen een tegel inleveren en in ruil daarvoor een gratis vaste plant krijgen. Voor de actie geldt 1 gratis plant per woning en OP=OP. Meer tegels inleveren mag wel.