• Rijwielherstelplaats, waar vind je ze nog?

    Historische Vereniging Koog Zaandijk
  • Het huidige Plan Donker ziet er heel anders uit

    Historische Vereniging Koog Zaandijk

Waar bleven de winkels uit Zaandaik?

ZAANDIJK Zaandijk, een dorp als alle andere dorpen in de Zaanstreek. Maar toch met een apart karakter, met een eigen slogan ('Zaandaik moet Zaandaik blaive') en met als gangbare duiding: gelegen tussen Het Leven (watergemaal in noord) en de Dood (meelmolen De Bleeke Dood) in zuid.

In de jaren rond 1960 kende Zaandijk nog een uitgebreide winkelstand, nodig voor de zogeheten eerste levensbehoeften. Om maar wat getallen te noemen. Zaandijk telde 9 kruideniers, 7 bakkers, 6 sigarenwinkels, 5 melkhandels, 5 groenteboeren, 4 slagerijen, 4 manufacturenwinkels en 5 visverkopers. En om de orde in het dorp te bewaren was er een politiebureau in de voormalige Sociëteit aan de Parklaan. Het werd bemand door vijf agenten (Christiani, Rijksen, Van Herwaarden, Zijp en Van der Meer). Van al die winkels van toen zijn er weinig meer over.

Vrijwel op de hoek Lagedijk/Gorterspad was schoenhandel Van Urk gevestigd. De erachter gelegen schoenmakerij was het domein van Aart van Dijk. Andere zaken op het Gorterspad: kapper Gerrit Anepool, bakker Gerritsen, de kruidenierswinkel van Jo Roos en de naaischool van Marie Brandenburg.

Terug naar de Lagedijk met op nr. 142 de manufacturen- en dameskledingzaak van Koning, waar Elisabeth Koning de scepter zwaaide. Iets verder, naast de suikerwerkenfabriek van Goedhart, was de verfwinkel van familie Groot. Eigenaar Jaap Groot begon in later jaren een camping in het Duitse Mesenich. Voor de campinggasten werd vervoer per bus, uit en thuis, geregeld.

Op nr. 158 zetelde Drukkerij Heijnis van familie Woudt. Een van de activiteiten was de goedbeklante boekhandel. Klaas Woudt en zoon Jan Pieter waren kenners van de Zaanse taal en schreven daar enkele boeken over.

Op de hoek van het 2e Ezelspad, nu Willem Dreeslaan, was op nr. 61 de kruidenierszaak van familie Van der Meer. Ook hier weer een familiewinkel waarin ieder zijn/haar steentje bijdroeg. Er is nu een kinderdagverblijf gevestigd.

Tegenover de Kerkstraat een serie van zes zaken. Op nr. 170 de groentehandel van Gebr. Teeling, daarnaast het restaurant van Loggen dat mede bekend stond om zijn wafels die ook op de Zaandamse kermis werden verkocht. Lagedijk 174 was de winkel annex bakkerij van achtereenvolgens Kos, Jongejans, Laan en het Zaanse Bakkertje.

Buurman was drogisterij Verdonk (nr. 178). Eigenaar G. Verdonk werd in de 2e Wereldoorlog gefusilleerd; zijn naam staat op het monument op de Leeghwaterweg nabij de Julianabrug.

Eén van de vijf visboeren die Zaandijk telde was Olde. Hij was de enige van zijn collega's die ook een winkel had (op nr. 180), waar naast vis ook snoepgoed werd verkocht.

Een deur verder (nr. 182) had W. van Zaane een kruidenierswinkel, later voortgezet door Stolp.

Terug naar de Kerkstraat waar op de hoek Jan Koning een woninginrichting en stoffeerderij had, die later onder de naam 't Hoekhuis' werd voortgezet door fam. H. de Weerd.

Verder de Kerkstraat in de tabakswinkel van dames Woud en de kruidenierszaak van Coöperatie 'De Eenheid'. Laatstgenoemde verhuisde in 1953 naar de nieuwbouwwijk die was verrezen op het ijsbaanterrein nabij de Tuinkade. Deze winkel was - en bleef - de enige in deze wijk.

Geen winkel maar wel goed beklant was - nabij de hervormde kerk - het zogeheten binnenbadhuis. Het werd beheerd door Nico Molenaar (tevens koster van genoemde kerk). In de tijd dat veel huizen geen douche en dergelijke bezaten was de wekelijkse wasbeurt bij 'ome Nico' een uitkomst. Een kuipbad kostte 40 cent en 'regenbad' een kwartje.

Lagedijk 67 huisvestte de 'sigarenspeciaalzaak' van achtereenvolgens Sies van Rigteren en Bas Maas.

Aan de overkant een serie van zes winkels. Op nr. 192 de kruidenierszaak van J. Zwart. Later ging Nico Selie er ,onder de naam THO, elektrische apparatuur verkopen.

Pal naast elkaar (nr. 196 en 196a) de 'de winkel van Sinkel' van 'ootje' Van der Laan en de groentezaak van Jan Rijken.

Op Lagedijk nr. 198 werd geschiedenis geschreven. Daar begon A. Spaander namelijk een boekwinkel die zou uitgroeien tot de landelijk bekende kantoorboekhandel Aspa. Later vestigde zich hier fotostudio Reflex (fam. Kelder).

Juwelier Dirk Landsman winkelde op nr. 202 en had in later jaren ook een filiaal op de Zaanweg 101 te Wormerveer. Volgende eigenaars waren Maarten en Jopie van Rossen. Maarten onderhield ook de klok van de Zaandijkerkerk.

Jim van Exter verkocht op Lagedijk 204 elektrische huishoudelijke apparaten en had een technisch installatiebureau dat diverse Zaandijker bedrijven tot klant had. Een paar deuren verder, Lagedijk 210, had Siep Jongejans, later terzijde gestaan door zoon Henny, een slagerij.